منتظر داغ‌ترین تابستان ایران در نیم قرن اخیر باشید

داغ‌ترین تابستان پیش روی همه استان‌های کشور است. خشکسالی در ایران از سال 74 آغاز شد. اما سال 1400 رکورددار کم‌بارش‌ترین سال آبی در 50 سال اخیر است. الگو‌های هواشناسی نشان می‌دهد هوا نیز گرم‌تر می‌شود و ایران نخستین تابستان داغ در نیم‌قرن اخیر را تجربه خواهد کرد. میانگین افزایش دمای بلندمدت ایران تا نیمه دهه 90، سالانه 0.4 درجه بود که امسال این عدد به یک درجه طبق پیش‌بینی‌ها می‌رسد.

روزنامه همشهری در ادامه نوشت: صادق ضیائیان، مدیر کل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی شرایط گرمای پیش روی کشور تا پایان تابستان را این گونه تشریح کرد: میانگین دمای هوا در فاصله خرداد تا شهریور در جنوب و جنوب شرق کشور و استان‌های ساحلی خزر نرمال می‌ماند، ولی سایر مناطق که بخش بزرگی را تشکیل می‌دهند، به طور میانگین یک درجه گرم‌تر از میانگین 50 ساله خواهند بود.

آن گونه که این مدیر سازمان هواشناسی اعلام کرده است با توجه به کاهش چشمگیر بارش‌ها در پاییز و زمستان 99 که ابتدای سال آبی هستند، وضعیت سد‌ها نیز مناسب نیست. هر سال ذخایر برفی مناسب در ارتفاعات زاگرس و البرز وجود داشت که امسال شرایط این ذخایر به هیچ وجه مناسب نیست.

به گفته او از آنجا که طی سال آبی - زراعی افزایش دما رخ داده است، پیش‌بینی می‌شود، آورد رودخانه‌های زاگرس و البرز هم مناسب نباشد و کمبود آب تا پایان شهریور ادامه دارد. مساحت یخچال‌های طبیعی کشور نیز کاهش محسوس یافته است و در این شرایط اگر آب هم پشت سد‌ها نباشد، تولید نیروی برقابی نیز امکان‌پذیر نخواهد بود. بدین‌ترتیب تامین برق هم تا پایان تابستان به شدت مشکل است.

افزایش دما و کمبود منابع آب شرایط هشدارآمیز برای ماه‌های گرم در سال جاری ایجاد می‌کند و صادق ضیاییان در مورد تابستان 1400 این گونه هشدار می‌دهد: از ابتدای اردیبهشت‌ماه هشدار کمبود منابع آب در بسیاری از استان‌های کشور اعلام شد. این معضل فقط مختص به استان‌های خشک نظیر سیستان و بلوچستان نیست، بلکه در 2 سوی زاگرس و البرز نیز این شرایط تثبیت می‌شود؛ بنابراین هم مردم باید در مصرف آب صرفه‌جویی کنند و دولت نیز باید تمهیداتی برای محدودکردن کشاورزی آب‌بر بیندیشد.

*س_تنش آبی در تابستان 1400_س*

بر اساس اطلاعات دریافتی از پژوهشکده اقلیم‌شناسی ایران با توجه به وضعیت بارش‌ها و به بهره‌برداری رسیدن تعداد زیادی از طرح‌های آبرسانی طی ماه‌های اخیر، تعداد شهر‌های دارای تنش آبی کشور به بیش از 200 شهر رسیده است.

پیش‌بینی پژوهشکده اقلیم‌شناسی کشور آن است که 12 کلانشهر اراک، اصفهان، بندرعباس، تهران، شیراز، قزوین، قم، کرج، کرمان، مشهد، همدان و یزد نیز تابستان امسال با بحران تأمین آب مواجه می‌شوند. در این شرایط، اگرچه سال آبی در کشور از مهر 99 تا شهریور 1400 ادامه دارد، اما پیش‌بینی‌های فصلی نشان می‌دهد فروردین‌ماه امسال، پایان سال آبی برای برخی استان‌ها مانند هرمزگان، کرمان و سیستان و بلوچستان بوده و تا پایان سال آبی 1400 دیگر بارش قابل توجهی در این استان‌ها اتفاق نمی‌افتد.

بررسی گزارش‌های پژوهشکده اقلیم‌شناسی کشور مشخص کرد، بارش نزولات جوی در سال آبی جاری تا ابتدای خردادماه جاری، 41درصد نسبت به دوره مشابه بلندمدت و 53 درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. هیچ‌یک از استان‌های کشور نیز طی این دوره، بارش بیش از نرمال دریافت نکرده‌اند. در سال آبی 1400-1399، بیشترین کم‌بارشی به ترتیب در استان‌های هرمزگان، سیستان و بلوچستان و کرمان با 86-، 82- و 65- درصد رخ داد. بدین‌ترتیب در 4ماه آینده، از همین حالا یعنی خرداد تا شهریور ماه سال‌جاری، بارش‌ها در استان‌های واقع در 2 سوی البرز مرکزی و شمال غرب در حد نرمال و سایر مناطق به استثنای بخش محدودی در جنوب شرق کشور قابل توجه نیست.

مدل‌های اقلیمی پژوهشکده اقلیم‌شناسی کشور درباره بارش نزولات جوی در دوره خرداد تا شهریور 1400 نشان می‌دهد طی این مدت، بارش در استان‌های ساحلی خزر و شمال غرب کشور نرمال تا اندکی کمتر از آن و در دیگر مناطق کشور مطابق فصل در محدوده صفر میلی‌متر باشد. مقدار بارش موسمی تابستانه در مناطق جنوب و جنوب شرق نیز به بیش از نرمال گرایش دارد.

*س_پیش‌بینی تا 1404_س*

پیش‌بینی چندسالانه سازمان جهانی هواشناسی (A2D) مشخص می‌کند که تا سال 1404 میانگین بارش کشور با احتمال 75 درصد کمتر از نرمال و میانگین دما بین 0.5 تا 0.75 درجه بیشتر از میانگین بلندمدت باشد. با توجه به شرایط پیش‌بینی شده برای 5 سال آینده، اتخاذ سیاست‌های ملی برای سازگاری با کم‌بارشی و کاهش پیامد‌های خشکسالی گریزناپذیر است و برنامه توسعه هفتم باید بر مبنای محدودیت‌های خشکسالی و تغییر اقلیم تدوین شود.

*س_استان‌های درگیر_س*

نقشه پیش‌بینی بی‌هنجاری دمای پژوهشکده اقلیم‌شناسی کشور از وضعیت 4 ماه آینده نشان می‌دهد، بیشترین افزایش دما در منطقه کویری استان‌های یزد و کرمان، سیستان‌وبلوچستان، فارس، خراسان شمالی، آذربایجان غربی و کردستان رخ می‌دهد. بخش قابل توجهی از استان‌های مرکزی، غربی و شرقی نیز با افزایش دمای کمتر مواجه خواهند شد. همچنین نقشه پیش‌بینی بی‌هنجاری بارش 4 ماه آینده نیز مشخص می‌کند همه استان‌های البرزی و زاگرسی با کاهش چشمگیر بارش تا پایان تابستان 1400 مواجه باشند که در این میان، سهم استان مازندران بیشتر از همه نقاط کشور خواهد بود.»