پولدارترین و فقیرترین پژوهشگاهها؛ دولت در کدام پژوهشها هزینه میکند؟
در این گزارش با بررسی بودجه پیشنهادی دولت در سال آینده به بررسی پولدارترین و فقیرترین پژوهشگاههای کشور میپردازیم.
در این گزارش با بررسی بودجه پیشنهادی دولت در سال آینده به بررسی پولدارترین و فقیرترین پژوهشگاههای کشور میپردازیم.
به گزارش خبرنگار مهر، پژوهشگاهها و مراکز تحقیقاتی را میتوان موتور توسعه علمی کشور عمل دانست که میتوانند با فراهم کردن زیرساختهای مختلف پژوهشی زمینه را برای فعالیت پژوهشگران در مرزهای دانش و حل مسائل کشور فراهم کنند. بودجه اختصاصیافته به این مراکز، شاخصی مهم از میزان توجه سیاستگذاران و مسئولان به اهمیت علم و پژوهش است. با بررسی بودجه سالانه پژوهشگاهها میتوان تصویری روشن از اولویتهای دولت در توسعه علمی مشخص کرد و سهم هر پژوهشگاه و مؤسسه را در تأمین زیرساختها، تجهیز آزمایشگاهها مورد ارزیابی قرار داد.
وزارتخانهها و سازمانهای دارای بیشترین پژوهشگاه و مراکز پژوهشی
در بین مراکز تحقیقاتی مختلف در سراسر کشور 65 پژوهشگاه، پژوهشکده و مؤسسه پژوهشی در بودجه پیشنهادی سال 1405 ردیف بودجه مستقل دارند. سال آینده برای این پژوهشگاهها و مؤسسات پژوهشی در مجموع 28,989,657,800 ریال (جدید) در نظر گرفته شده است.
در میان 65 پژوهشگاه و مرکز پژوهشی دارای ردیف بودجه مستقل، 25 مرکز زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار دارند. با وجود اینکه وزارت علوم به عنوان متولی پژوهش و تحقیقات در کشور بیشترین تعداد پژوهشگاه و مرکز تحقیقاتی دارای ردیف بودجه مستقل را دارد ولی در بودجه پیشنهادی 1405 در مجموع 4,970,862,300 ریال (جدید) برای این مراکز در نظر گرفته شده است. برای پژوهشگاهها و مراکز پژوهشی که زیر نظر وزارتخانهها و نهادهایی به غیر از وزارت علوم قرار دارند؛ در مجموع 24,018,795,500 ریال (جدید) در نظر گرفته شده است.
13 پژوهشگاه و مؤسسه تحقیقاتی زیر نظر وزارت جهاد کشاورزی نیز در بودجه پیشنهادی 1405 ردیف بودجه مستقل دارند. بودجه این 13 مرکز در مجموع 7,319,814,300 ریال (جدید) است. بودجه 13 پژوهشگاه و مؤسسه تحقیقاتی وزارت جهاد کشاورزی 1.5 برابر بیشتر از 25 پژوهشگاه و مرکز تحقیقاتی وزارت علوم است.
در بودجه پیشنهادی سال آینده 5 پژوهشگاه و مؤسسه تحقیقاتی زیر نظر جهاد دانشگاهی نیز ردیف مستقل دارند که در مجموع بودجه در نظر گرفته برای آنها 613,541,700 ریال (جدید) است.
وزارت دفاع 3 سازمان و مؤسسه تحقیقاتی با ردیف بودجه مستقل در بودجه پیشنهادی 1405 دارد که برای این سه مرکز 2,822,371,700 ریال (جدید) در نظر گرفته شده است. وزارت ارتباطات نیز 2 پژوهشگاه با ردیف بودجه مستقل دارد که برای این دو مرکز در بودجه پیشنهادی سال آینده 680,000,000 ریال (جدید) در نظر گرفته شده است.
وزارت راه و شهرسازی نیز با دو پژوهشگاه و مرکز تحقیقاتی دارای ردیف بودجه مستقل 1,131,524,600 ریال (جدید) میگیرد. برای دو پژوهشگاه و مؤسسه تحقیقاتی وزارت نیرو نیز در بودجه پیشنهادی 1405 مبلغ 1,209,767,100 ریال (جدید) در نظر گرفته شده است. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز با دو پژوهشکده و مؤسسه مطالعاتی در بودجه پیشنهادی سال آینده 228,000,000 ریال (جدید) میگیرد. برای سازمان تبلیغات اسلامی نیز با دو پژوهشگاه و مرکز پژوهشی در بودجه پیشنهادی سال آینده با 494,652,600 ریال (جدید) در نظر گرفته شده است.
سازمان انرژی اتمی تنها یک پژوهشگاه با ردیف بودجه مستقل دارد (پژوهشگاه علوم و فنون هستهای) که این پژوهشگاه به تنهایی 1.2 همت بودجه میگیرد. وزارت نفت، وزارت آموزش و پرورش، ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح، نهاد ریاست جمهوری، سازمان ملی استاندارد، سازمان حفاظت از محیط زیست، و سازمان برنامه و بودجه نیز هر کدام یک پژوهشگاه / مرکز تحقیقاتی در بودجه پیشنهادی سال آینده دارند.
کدام پژوهشگاهها بودجههای بیشتری میگیرند؟
در بودجه پیشنهادی 1405 دولت، سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی زیر نظر وزارت آموزش و پرورش، با 5,792,700,000 ریال (جدید) بیشترین بودجه را در بین پژوهشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی به خود اختصاص داده است. مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی زیر نظر وزارت جهاد کشاورزی با بودجه 4,038,000,000 ریال (جدید) جایگاه دوم را از نظر بیشترین بودجه در سال 1405 کسب کرده است. سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی (سپند) که زیرنظر وزارت دفاع فعالیت میکند، با بودجه 2,083,500,100 ریال (جدید) در جایگاه سوم از نظر بیشترین بودجه قرار گرفته است.
10 پژوهشگاه با بیشترین بودجه و 10 پژوهشگاه با کمترین بودجه
در بودجه سال آینده انستیتو پاستور ایران که زیر نظر وزارت بهداشت است نیز با بودجه 1,377,860,400 ریال (جدید) در جایگاه چهارم قرار گرفته است. برای پژوهشگاه علوم و فنون هستهای زیر نظر سازمان انرژی اتمی بودجه 1,268,000,000 ریالی (جدید) پیشنهاد شده است که این پژوهشگاه در جایگاه چهارم از نظر بیشترین بودجه قرار داده است.
فقیرترین پژوهشگاهها
پژوهشگاه دفاع مقدس با حدود 27.5 میلیارد تومان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی با حدود 29 میلیارد تومان، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور با حدود 46 میلیارد تومان، پژوهشگاه افضلیپور با حدود 49 میلیارد تومان و مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی با حدود 52.9 میلیارد تومان کمترین میزان بودجه را سال آینده خواهند داشت.
رکوردداران افزایش بودجه
مقایسه بودجه پیشنهادی 1405 با قانون بودجه مصوب 1404 نشان میدهد که 59 پژوهشگاه و مرکز تحقیقاتی دارای ردیف بودجه مستقل در بودجه پیشنهادی 1405 به طور میانگین 24 درصد افزایش بودجه داشتند.
پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی با 119 درصد افزایش بودجه صدرنشین است. بودجه این پژوهشگاه از 144.0 میلیارد تومان در سال 1404 به 317 میلیارد تومان رسیده و بیش از دو برابر افزایش یافته است.
پس از آن پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) با 78 درصد افزایش بودجه در جایگاه دوم قرار دارد. بودجه این پژوهشگاه از 623 میلیارد تومان در سال 1404 به بیش از یک هزار و 112 میلیارد تومان رسیده است.
پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران نیز در بودجه پیشنهادی 1405 افزایش 67 درصدی داشته است. در قانون بودجه مصوب 1404 برای این پژوهشگاه 222 میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده که در بودجه 1405 این میزان به 370 میلیارد تومان رسیده است.
سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی زیر نظر وزارت آموزش و پرورش با 57 درصد افزایش بودجه و مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری زیرنظر وزارت سازمان برنامه و بودجه با 56 درصد افزایش بودجه، به ترتیب در جایگاه چهارم و پنجم از نظر رشد بودجه قرار گرفتهاند.
65 پژوهشگاه دارای ردیف بودجه مستقل در بودجه پیشنهادی 1405 به ترتیب میزان افزایش بودجه
ردیف
نام مرکز پژوهشی / تحقیقاتی
بودجه برآوردی لایحه 1405 (ریال جدید)
درصد افزایش
نهاد زیر مجموعه
1
پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی و علوم جوی
317,061,200
119%
وزارت علوم
2
پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM)
1,112,657,100
78%
وزارت علوم
3
پژوهشگاه بسپار (پلیمر) و پتروشیمی ایران
370,572,700
67%
وزارت علوم
4
سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی
5,792,700,000
57%
وزارت آموزش و پرورش
5
مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری
86,644,100
56%
سازمان برنامه و بودجه کشور
6
پژوهشکده مطالعات فناوری
95,000,000
53%
نهاد ریاست جمهوری
7
موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
162,000,000
48%
وزارت صنعت، معدن و تجارت
8
پژوهشگاه علوم و فنون هستهای
1,268,000,000
40%
سازمان انرژی اتمی ایران
9
پژوهشگاه هوافضا
174,977,500
36%
وزارت علوم
10
پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو
95,523,600
34%
وزارت راه و شهرسازی
11
مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال
402,775,600
33%
وزارت جهاد کشاورزی
12
پژوهشگاه صنعت نفت
600,000,000
33%
وزارت نفت
13
پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی
270,608,800
33%
وزارت جهاد کشاورزی
14
سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی (سپند)
2,083,500,100
32%
وزارت دفاع
15
پژوهشگاه استاندارد
188,000,000
30%
سازمان ملی استاندارد
16
مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
114,522,300
29%
وزارت جهاد کشاورزی
17
مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی
4,038,000,000
29%
وزارت جهاد کشاورزی
18
انستیتو پاستور ایران
1,377,860,400
28%
وزارت بهداشت
19
مرکز تحقیقات سرطان پستان
87,319,400
27%
جهاد دانشگاهی
20
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
65,056,500
26%
سازمان حفاظت محیط زیست
21
مؤسسه تحقیقات خاک و آب
204,750,700
26%
وزارت جهاد کشاورزی
22
پژوهشکده علوم زمین
66,000,000
26%
وزارت صنعت، معدن و تجارت
23
مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
393,017,000
25%
وزارت جهاد کشاورزی
24
مؤسسه تحقیقات برنج کشور
142,088,500
25%
وزارت جهاد کشاورزی
25
مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور
296,508,700
25%
وزارت جهاد کشاورزی
26
پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات
300,000,000
25%
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
27
موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
56,170,500
23%
وزارت علوم
28
پژوهشگاه نیرو
1,011,612,000
23%
وزارت نیرو
29
پژوهشگاه مستقل زابل
152,778,200
23%
وزارت علوم
30
مؤسسه تحقیقات آب
198,155,100
23%
وزارت نیرو
31
پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی ایران
149,644,900
22%
وزارت علوم
32
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)
121,089,400
21%
وزارت علوم
33
پژوهشگاه مواد و انرژی
164,235,400
21%
وزارت علوم
34
مؤسسه استنادی علم و فناوری (ISC)
214,084,600
21%
وزارت علوم
35
موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی
57,094,600
20%
وزارت علوم
36
پژوهشگاه رنگ
108,912,000
20%
وزارت علوم
37
موسسه پژوهشهای برنامهریزی و اقتصاد کشاورزی
106,735,000
18%
وزارت جهاد کشاورزی
38
مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی
295,347,000
17%
وزارت جهاد کشاورزی
39
پژوهشگاه تربیتبدنی و علوم ورزشی
58,072,700
17%
وزارت علوم
40
موسسه پژوهشی و فرهنگی انقلاب اسلامی
350,000,000
16%
سازمان تبلیغات اسلامی
41
پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی
208,500,000
16%
وزارت علوم
42
پژوهشگاه فضایی ایران
380,000,000
14%
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
43
مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور
607,153,600
14%
وزارت جهاد کشاورزی
44
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
105,191,200
13%
وزارت علوم
45
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
395,266,300
13%
وزارت علوم
46
پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری
166,328,600
12%
وزارت علوم
47
مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور
46,031,100
12%
وزارت علوم
48
مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی
1,036,001,000
12%
وزارت راه و شهرسازی
49
پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی
214,839,500
12%
وزارت علوم
50
پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی
83,429,000
11%
وزارت علوم
51
مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور
273,185,500
11%
وزارت جهاد کشاورزی
52
پژوهشگاه ابنسینا
166,814,100
11%
جهاد دانشگاهی
53
پژوهشگاه رویان
288,331,200
11%
جهاد دانشگاهی
54
موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی
65,386,900
10%
وزارت علوم
55
پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
175,121,600
10%
وزارت جهاد کشاورزی
56
مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
75,306,600
9%
وزارت علوم
57
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی
29,077,000
9%
جهاد دانشگاهی
58
مؤسسه تحقیقات دفاعی
369,435,800
8%
وزارت دفاع
59
مؤسسه تحقیقات دفاعی
369,435,800
8%
وزارت دفاع
60
موسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی
52,960,800
8%
وزارت علوم
61
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
144,952,600
7%
سازمان تبلیغات اسلامی
62
پژوهشگاه افضلیپور
49,184,500
6%
وزارت علوم
63
سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران
451,087,000
2%
وزارت علوم
64
مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران
60,000,000
0%
جهاد دانشگاهی
65
پژوهشگاه دفاع مقدس
27,562,500
0%
ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح
بودجه مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و پژوهشگاه دفاع مقدس ثابت ماند
در بودجه پیشنهادی سال آینده، بودجه مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران و پژوهشگاه دفاع مقدس بدون تغییر باقی مانده است و سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، پژوهشگاه افضلیپور و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز به ترتیب با 2، 6 و 7 درصد افزایش کمترین افزایش بودجه را در سال آینده خواهند داشت.
نکاتی مهم از بودجه مراکز پژوهشی وزارت علوم
در بودجه پیشنهادی سال آینده؛ پژوهشگاه دانشهای بنیادی، سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی صدرنشین مراکز پژوهشی وزارت علوم از نظر بودجه هستند و پژوهشگاه ملی اقیانوسشناسی، پژوهشگاه دانشهای بنیادی و پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی بیشترین افزایش بودجه را دارند.
یکی از نکات مهم در بودجه سال آینده بودجه موزه ملی علوم و فناوری ایران و بودجه مربوط به دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) است. در بودجه پیشنهادی 1405 بودجه موزه ملی علوم و فناوری ایران 53 درصد کاهش داشته و از حدود 107 میلیارد به 50.6 میلیارد ریال (جدید) کاهش یافته است.
به گزارش مهر، اعداد درج شده در این گزارش مجموع درآمد اختصاصی و بودجه دولتی پژوهشگاهها است.
