36 دانشگاه ایران در جمع دانشگاه‌های برتر جهان

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از موسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری، دهقانی، رئیس موسسه استنادی علوم با بیان اینکه لایدن یکی از نظام‌های معتبر ارزیابی دانشگاهی است که هر ساله دانشگاه‌های برتر دنیا را بر اساس شاخص‌های معتبر علم‌سنجی مورد ارزیابی و رتبه‌بندی قرار می‌دهد، اظهار داشت: در سال 2021، دانشگاه‌های دنیا در 20 شاخص در قالب 4 معیار کلی مرجعیت علمی، دیپلماسی علمی، دسترسی آزاد به انتشارات و تنوع جنسیتی در لایدن مورد رتبه‌بندی قرار گرفتند. این ارزیابی‌ها از تولیدات علمی دانشگاه‌ها در سال‌های 2016 الی 2019 از پایگاه اطلاعاتی Web of Science استفاده کرده است.

رئیس موسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری، افزود: معیار مرجعیت علمی (تاثیر علمی) از شاخص‌هایی، چون مقالات 1% برتر، مقالات 5% برتر، مقالات 10% برتر و مقالات 50% برتر بهره گرفته است. در معیار دیپلماسی علمی از شاخص‌هایی، چون همکاری علمی، همکاری بین‌المللی، همکاری صنعتی، همکاری علمی با فاصله جغرافیایی کمتر از 100 کیلومتر و همکاری علمی با فاصله جغرافیایی بیشتر از 5000 کیلومتر استفاده کرده است. معیار دسترسی آزاد به انتشارات نیز از شاخص‌های انتشارات دسترسی آزاد، تعداد انتشارات دسترسی آزاد طلایی، انتشارات دسترسی آزاد هیبرید، انتشارات دسترسی آزاد برنز، انتشارت دسترسی آزاد سبز تشکیل می‌شود.

وی افزود: معیار تنوع جنسیتی نیز شامل شاخص‌های همکاری با نویسندگانی که جنسیت آن‌ها مشخص نیست، نویسندگان مرد (به نسبت کل نویسندگان)، نویسندگان زن (به نسبت کل نویسندگان)، نویسندگان مرد (به نسبت تمام نویسندگان مرد و زن)، نویسندگان زن (به نسبت تمام نویسندگان مرد و زن) می‌باشد. جدول زیر معیار‌ها و شاخص‌های رتبه‌بندی لایدن نشان داده شده است.

وی ادامه داد: نظام رتبه بندی لایدن بر خلاف سایر نظام‌های رتبه بندی موجود در سطح دنیا، برای دانشگاه‌های حاضر در نظام خود رتبه‌ای واحد محاسبه نمی‌کند بلکه دانشگاه‌ها در کلیه معیار‌ها و شاخص‌های موجود در نظام لایدن مورد رتبه بندی قرار می‌گیرند. از این رو، یکی از ویژگی‌های رتبه بندی لایدن این است که لایدن به دانشگاه‌های حاضر در رتبه بندی خود، رتبه کل که برگرفته از تاثیر کلیه شاخص‌ها و وزن‌های مرتبط با آن‌ها است، اختصاص نمی‌دهد بلکه، لایدن برای کلیه دانشگاه‌ها در این شاخص‌ها نمرات و رتبه‌ها را جداگانه محاسبه و منتشر می‌کند.

*س_حضور دانشگاه‌های ایران در رتبه بندی لایدن_س*

رییس موسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری گفت: تعداد دانشگاه‌های حاضر از ایران در رتبه بندی لایدن تا سال 2020 هر ساله افزایش پیدا کرده است، اما در سال 2021 بدون تغییر نسبت به سال پیش 36 باقی مانده است. نمودار زیر رشد عملکرد تعداد دانشگاه‌های کشور در رتبه‌بندی لایدن را نمایش می‌دهد.

دهقانی گفت: در سال 2021، دانشگاه‌های تهران، علوم پزشکی تهران، صنعتی امیرکبیر، تربیت مدرس، صنعتی شریف، علم و صنعت ایران، اصفهان، فردوسی مشهد، شیراز، علوم پزشکی شهید بهشتی، تبریز، شهید بهشتی، علوم پزشکی تبریز، آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، علوم پزشکی مشهد، صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، علوم پزشکی شیراز، گیلان، کاشان، اصفهان، علوم پزشکی ایران، سمنان، علوم پزشکی اصفهان، شهید باهنر کرمان، ارومیه، رازی، پیام نور، بوعلی سینا، صنعتی نوشیروانی بابل، شاهرود، صنعتی مالک اشتر، شهید چمران اهواز، صنعتی سهند، زنجان، مازندران و دانشگاه یزد در رتبه بندی لایدن حضور دارند. درمجموع در رتبه بندی 2021 لایدن، اغلب دانشگاه‌های کشور ارتقای جایگاه نسبت به سال 2020 داشته اند.

*س_معیار مرجعیت علمی_س*

وی ادامه داد: در معیار مرجعیت علمی، دانشگاه تهران که دانشگاه رتبه اول کشور است، از رتبه 140 در سال 2020 به رتبه 134 در سال 2021 رسیده است. سایر دانشگاه‌ها از جمله علوم پزشکی تهران، تربیت مدرس، علم و صنعت، فردوسی مشهد، شیراز، علوم پزشکی شهید بهشتی، تبریز، دانشگاه شهید بهشتی، علوم پزشکی تبریز، علوم پزشکی مشهد، علوم پزشکی شیراز، گیلان، کاشان، اصفهان، علوم پزشکی ایران، سمنان و... ارتقا جایگاه نسبت به سال 2020 داشته اند. جدول زیر عملکرد دانشگاه‌های کشور را در معیار مرجعیت علمی نشان می‌دهد.

*س_معیار دیپلماسی علمی_س*

دهقانی اظهار داشت: در معیار دیپلماسی علمی به صورت کلی در رتبه دانشگاه‌های کشور ارتقا چشمگیری دیده نمی‌شود با این حال بهترین رتبه کشور در این معیار از 201 به 198 رسیده است. جدول زیر عملکرد دانشگاه‌های کشور را در معیار دیپلماسی علمی نشان می‌دهد.

*س_معیار دسترسی آزاد_س*

رییس موسسه استنادی علوم (ISC) و پایش علم و فناوری گفت: در معیار دسترسی آزاد بهترین رتبه کشور توسط دانشگاه تهران از 201 در سال 2020 به 198 در سال 2021 ارتقا پیدا کرده است. جدول زیر عملکرد جهانی دانشگاه‌های کشور در معیار معیار دسترسی آزاد را نشان می‌دهد.

*س_معیار تنوع جنسیتی_س*

دهقانی افزود: در معیار تنوع جنسیتی در سال 2021 دانشگاه‌های تهران، تربیت مدرس، علوم پزشکی تهران، علوم پزشکی مشهد، علوم پزشکی شهید بهشتی، علوم پزشکی ایران، علوم پزشکی شیراز، دانشگاه تبریز و دانشگاه گیلان نسبت به سال 2020 ارتقا جایگاه داشته اند.

*س_جایگاه کشور‌های اسلامی در رتبه بندی لایدن 2021_س*

دهقانی در ادامه گفت: ایران با حضور 36 دانشگاه در این نظام رتبه بندی، همچون سال‌های گذشته در بین کشور‌های اسلامی رتبه نخست را به لحاظ تعداد دانشگاه برتر را در اختیار خود دارد. پس از ایران، ترکیه و مصر به ترتیب با 32 و 8 دانشگاه رتبه‌های دوم و سوم را دارند. در جدول زیر تعداد دانشگاه‌های کشور‌های اسلامی در نظام رتبه بندی لایدن، نشان داده شده است.